2026 - 1
Xülasə:Bu məqalədə müxtəlif ölçülü beynəlxalq tədbirlərin - böyük idman yarışlarından və mədəni festivallardan qlobal sərgi layihələrinə qədər - ev sahibi ərazilərdə turizm sektorunun inkişafına təsirini ölçmək üçün hərtərəfli metodologiya araşdırılır. Beynəlxalq tədbirlər ənənəvi olaraq turist axını, yaxşılaşdırılmış təyinat imici və artan sosialiqtisadi fəaliyyət üçün katalizator kimi təqdim olunsa da, onların faktiki təsiri akademik müzakirə mövzusu olaraq qalır. Əsas məsələlərdən biri yerli spesifikliklər, turizm tələbatının strukturu və infrastruktur investisiyalarının xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla həm qısamüddətli, həm də uzunmüddətli təsirlərin obyektiv ölçülməsinə imkan verən universal metodoloji yanaşmanın olmamasıdır. Məqalədə zaman seriyası metodları, əks-faktiki modellər (fərqlərdə fərq və sintetik nəzarət), iqtisadi və riyazi vurma modelləri (İO və CGE) və imic dəyişikliklərinin keyfiyyət təhlili metodları (media monitorinqi, təyinat qavrayışı sorğuları) daxil olmaqla mövcud analitik yanaşmalar sistemləşdirilir. Göstərilir ki, təsirin dəqiq ölçülməsi üçün bir neçə növ məlumatın kombinasiyası tələb olunur: gəliş və gecələmə statistikası, orta xərc strukturu, yaşayış yerlərinin dolma nisbəti, media iştirakının təhlili və axtarış trend dinamikası. Əvəzetmə effektləri, mövsümilik, xarici tələbatdakı dalğalanmalar və istifadə olunan çarpanların regional iqtisadiyyatın faktiki strukturu ilə uyğunsuzluğu səbəbindən turizm təsirinin həddindən artıq qiymətləndirilməsi problemlərinə xüsusi diqqət yetirilir.
Açar sözlər:beynəlxalq tədbirlər; meqa-tədbirlər; turizm; iqtisadi təsir; təyinat yeri imici; qiymətləndirmə metodları; davamlılıq göstəriciləri
Xülasə:Tədqiqatımızda Qarabağ regionunun zəngin mədəni irsinin qorunması və bərpasının, regional iqtisadi canlanmanın mədəni turizmin inkişafına təsiri araşdırılır. Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət paytaxtı Şuşa şəhərinin yerləşdiyi Qarabağ iqtisadi rayonunda mədəni turizmin inkişaf potensialı böyükdür. Araşdırmamız göstərir ki, dünyanın ən qədim insan məskələrindən biri olan bu bölgədə mədəni turizmin inkişafı təkcə daxili deyil, həm də xarici turistlər üçün cəlbedici olacaqdır. Bərpa və yenidənqurma işləri fonunda mədəni irsin qorunması ilə yanaşı, onun turizm məqsədilə istifadəsi bölgənin sosial-iqtisadi inkişafına, əhalinin məşğulluğunun təmininə, milli kimliyin möhkəmləndirilməsinə xidmət edəcəkdir. Məqalədə “Türk dünyasına baxış 2040” sənədində əksini tapan hədəflərin reallaşması da Qarabağ iqtisadi rayonunun mədəni turizm potensialından səmərəli istifadə məsələlərinə də baxılmışdır. Həmçinin Qarabağ iqtisadi rayonunun mədəni turizm sahəsində rəqabət üstünlüyünə malik olması və bu bölgədə mədəni turizmin Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonunu da əhatə etməklə kompleks şəkildə inkişaf etdirilməsinin zəruriliyi aşkara çıxarılmışdır. Əldə etdiyimiz nəticələrə əsasən, mədəni irsin iqtisadi dəyərə çevrilməsi regional iqtisadi canlanmanın təmin olunmasında strateji əhəmiyyətə malikdir.
Açar sözlər:Şuşa, mədəni turizm, Türk dünyasına baxış 2040, mədəni irs, MYS
Xülasə:Məqalədə hadisə turizminin əsas növləri və onların təsnifat metodları araşdırılır ki, bu da müxtəlif hadisələrin sistemləşdirilməsinə, onların unikal xüsusiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsinə və turizm sahəsinə təsirinin qiymətləndirilməsinə imkan yaradır. Aparıcı tədqiqatçıların təklif etdiyi yanaşmalar, o cümlədən tematik, miqyas və təşkilati kriteriyalar hadisə turizminin təhlili üçün nəzərdən keçirilir. Təsnifatın tədbirlərin effektiv planlaşdırılması, təşviqi və təşkili, həmçinin turizm infrastrukturunun inkişafı və regionların cəlbediciliyinin artırılması üçün əhəmiyyəti vurğulanır. Xüsusi diqqət festivallara, kino və musiqi tədbirlərinə ayrılır, çünki onlar turist təcrübələrinin formalaşmasında və iqtisadi fəaliyyətin stimullaşdırılmasında mühüm rol oynayır. Əsas beynəlxalq festivalların, o cümlədən Edinburq Beynəlxalq Festivalı, Kuvana şəhərində Qış İşıq Festivalı, Glastonberi Musiqi Festivalını, və həmçinin böyük kino və musiqi festivallarının nümunələri təqdim edilir. Hadisələrin sistemləşdirilməsinin ərazilərin təşviq strategiyalarının hazırlanmasına, turistlərin cəlb edilməsinə və unikal mədəni təcrübələrin yaradılmasına necə töhfə verdiyi təhlil edilir. Qeyd olunur ki, hadisə turizminin növlərinin təsnifatı tədbirlərin səmərəliliyinin artırılmasına, turizm infrastrukturunun inkişafına və unikal turist təcrübələrinin formalaşmasına töhfə verir.
Açar sözlər:hadisə turizmi, təsnifat, inkişaf, səmərəlilik, festivallar, beynəlxalq tədbirlər.
Xülasə:Sovet dövründə ideoloji və mərkəzləşdirilmiş sistemə tabe olan muzeylər müstəqillikdən sonra milli mədəni irsin təbliğin və identiklik quruculuğunda əsas aktorlara çevrilmişdir. Milli mədəni siyasət və ictimai gözləntilər fonunda muzeylərin yalnız qoruyucuinstitusional funksiyadan çıxaraq təhsil, kommunikasiya və mədəni diplomatiya mərkəzlərinə çevrilməsi prosesi həyata keçirilmişdir. Məqalədə milli müstəqillikdən sonra incəsənət profilli muzeylərin fəaliyyət istiqamətləri və idarəetmə modellərində baş verən transformasiya prosesləri araşdırılır. Milli identikliyin qorunması ilə beynəlxalq mədəni inteqrasiyanın uzlaşdırılması kontekstində incəsənət muzeylərinin rolu elmi əsaslarla ortaya qoyulur. Məqalənin məqsədi müstəqillik dövründən sonra Azərbaycan incəsənət muzeylərinin inkişaf istiqamətlərini, modernləşmə prosesini və qarşılaşdığı problemləri təhlil etməkdir.
Açar sözlər:muzey, incəsənət, müstəqillik, identiklik, inkişaf
Xülasə: Müasir biznes mühitində müəssisələrin dayanıqlılığının təmin edilməsi iqtisadi, sosial, təşkilati və ekoloji amillərin kompleks təsirinin dərin təhlilini tələb edir. Makroiqtisadi mühitə aid olan xarici faktorlar müəssisə tərəfindən birbaşa idarə olunmadığından, onların düzgün qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılması strateji qərarların qəbulunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Məqalədə regional siyasət, iqtisadi sabitlik, vergi və investisiya mühiti, resursların əlçatanlığı, nəqliyyat infrastrukturunun səviyyəsi kimi mezosəviyyəli amillərin müəssisələrin fəaliyyət effektivliyinə birbaşa təsiri təhlil edilir. Bu amillərinin hər birinin müəssisənin rəqabət qabiliyyətinin formalaşmasında və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının müəyyən edilməsindəki rolu araşdırılır. Daxili amillər müəssisənin öz daxilində idarə edilməsi mümkün olan resursları və prosesləri əhatə edir. Maliyyə dayanıqlılığı aktiv və passivlərin strukturu, borc yükü, likvidlik və rentabellik göstəriciləri vasitəsilə formalaşır. Məqalədə istehsal amillərinin müəssisənin həcmi, texnoloji səviyyəsi, ehtiyatların idarə olunması, xammal təminatı və əsas fondlardan istifadə dərəcəsi ilə müəyyən olunmasından bəhs edilir. Göstərilir ki, təşkilati faktorlar idarəetmə strukturu, işçi heyətinin ixtisası, əmək məhsuldarlığı və daxili idarəetmə mexanizmlərinin səmərəliliyi ilə xarakterizə edilir. Eyni zamanda mədəniyyət və cəmiyyət tərəfindən formalaşan ekoloji dəyərlər də müəssisələrin dayanıqlılıq yanaşmasına ciddi təsir göstərir. Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, ekoloji şüurun yüksək olduğu ölkələrdə şirkətlər daha çox davamlı təcrübələri mənimsəyir, istehlakçıların davranışları isə ekoloji məsuliyyətli məhsullara olan tələbi artırır. Bu təsnifat çərçivəsində aparılan təhlillər müəssisələrin dayanıqlı inkişaf strategiyalarının formalaşdırılmasında kompleks və çoxsahəli yanaşmanın vacibliyini ortaya qoyur.
Açar sözlər:dayanıqlılıq, makroiqtisadi amillər, ekoloji amillər, ESG prinsipləri, sosial məsuliyyət, iqtisadi artım
Xülasə:Bu məqalə innovasiya yönümlü investisiya axınlarının — xüsusilə vençur kapitalı (VC), korporativ vençur kapitalı (CVC) və elmi-tədqiqat tutumlu birbaşa xarici investisiyaların (BXI) — məkan paylanmasını və onların regional iqtisadi fərqliliyə (divergensiyaya) səbəbiyyət təsirini araşdırır. Milli səviyyəli tədqiqatlar innovasiya maliyyələşməsinin ümumi məhsuldarlığı artırdığını göstərsə də, sub-milli səviyyədəki nəticələr kifayət qədər öyrənilməmişdir. Yeni "regional innovasiyakapital axını" məlumat bazasından və "shift-share" (Bartik üsulu) instrumental dəyişən dizaynından istifadə edərək, mən bu axınların genişmiqyaslı yaxınlaşmaya (konvergensiyaya) səbəb olduğunu, yoxsa "super ulduz regionlar" dinamikasını gücləndirdiyini təhlil edirəm. Empirik təhlil, kapitalın yerli məhsuldarlığa və əmək haqqına ötürülməsini izləmək üçün sub-milli müqavilə yerlərindən, geokodlaşdırılmış patentlərdən və inzibati məlumatlardan istifadə edir. İlkin nəticələr göstərir ki, innovasiya kapitalı regional ümumi faktor məhsuldarlığını (ÜFM) əhəmiyyətli dərəcədə artırsa da, aqlomerasiya iqtisadiyyatları və insan kapitalının çeşidlənməsi səbəbindən qazanclar mövcud mərkəzlərdə yüksək dərəcədə cəmləşmişdir. Bundan əlavə, yüksək artımlı investisiya axınlarının regiondaxili bərabərsizliyi və innovasiya sektorunda çalışmayan işçilərin yaşayış xərcləri səbəbindən sıxışdırılıb çıxarılmasını kəskinləşdirdiyi "divergensiya vergisi" sübutları aşkar edilmişdir. Bu tədqiqat, yerli innovasiya istehsalını coğrafi klasterləşmənin pay bölgüsü xərcləri ilə uzlaşdıran regional ümumi tarazlıq interpretasiyasını təqdim edir.
Açar sözlər: innovasiya kapitalı, regional divergensiya, vençur kapitalı, super ulduz regionlar, aqlomerasiya iqtisadiyyatları, ümumi faktor məhsuldarlığı, məkan bərabərsizliyi, yerli inkişaf siyasəti, qeyri-maddi investisiya, iqtisadi coğrafiya
Xülasə: Turizm sektoru bir çox İslam ölkələrində iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və dayanıqlı inkişafın təmin olunması baxımından strateji sahə kimi formalaşmaqdadır, xüsusilə də ənənəvi resurs əsaslı gəlirlərdən asılılığın azalması şəraitində. Bu məqalədə İslam ölkələrində turizmin iqtisadi potensialı araşdırılır və bu potensialın reallaşdırılmasına təsir göstərən əsas struktur, institusional və inkişafla bağlı problemlər təhlil edilir. Tədqiqatda turizmin məşğulluğun artırılması, xarici valyuta 2 gəlirlərinin formalaşdırılması, regional inkişafın sürətləndirilməsi və inklüziv iqtisadi artımın təmin edilməsində rolu ön plana çəkilir. Eyni zamanda İslam cəmiyyətlərinə xas olan mədəni, dini və institusional xüsusiyyətlər nəzərə alınır. Məqalədə müasir elmi ədəbiyyatın, beynəlxalq təşkilatların hesabatlarının və turizmin inkişafına dair konseptual çərçivələrin sistemli təhlilinə əsaslanan keyfiyyət metodologiyasından istifadə edilmişdir. Turizmin inkişaf strategiyalarının İslam dəyərləri, sosial-mədəni normalar və etik prinsiplərlə uyğunluğu, habelə dövlət siyasətləri, investisiya mühiti, infrastrukturun vəziyyəti və insan kapitalının turizm sektorunun inkişafına təsiri xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılmışdır. Tədqiqat çərçivəsində mədəni irs turizmi, halal turizm, ekoturizm və dini turizm kimi istiqamətlər əsas imkanlar kimi müəyyən edilmiş, eyni zamanda tənzimləyici çatışmazlıqlar, siyasi qeyri-sabitlik, zəif infrastruktur və qlobal turizm dəyər zəncirlərinə məhdud inteqrasiya əsas problemlər kimi qeyd olunmuşdur. Nəticə etibarilə, institusional islahatlar və məqsədyönlü iqtisadi siyasətlər ilə dəstəkləndiyi halda turizmin İslam ölkələrində uzunmüddətli iqtisadi inkişafın mühüm alətinə çevrilə biləcəyi qənaətinə gəlinmişdir. Məqalədə dayanıqlı və mədəni baxımdan həssas turizm modellərinin təşviqi, idarəetmə mexanizmlərinin gücləndirilməsi və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsinin iqtisadi səmərəliliyin artırılması üçün zəruri olduğu vurğulanır.
Açar sözlər:Turizm iqtisadiyyatı, İslam ölkələri, iqtisadi inkişaf, dayanıqlı turizm, turizm siyasəti
Xülasə:Məqalə Azərbaycan Respublikasının dövlət tarix-mədəniyyət və təbiət qoruqlarının qlobal turizm potensialının qiymətləndirilməsinə həsr olunmuşdur. Müasir dövrdə qoruqlar yalnız milli irsin qorunması baxımından deyil, həm də beynəlxalq turizm bazarında ölkənin brend imicinin formalaşdırılması və iqtisadi inkişafın dəstəklənməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Araşdırmada dövlət qoruqlarının mövcud vəziyyəti, onların dayanıqlı turizm imkanları, beynəlxalq təcrübəyə inteqrasiya mexanizmləri və qarşıya çıxan problemlər təhlil edilmişdir. Metodoloji əsas kimi kontent-analiz, müqayisəli yanaşma və nümunəvi qoruqlar üzərində keyfiyyət xarakterli müşahidələr tətbiq olunmuşdur. Təhlil göstərir ki, Yanardağ, Qobustan və Hirkan kimi qoruqlar milli və beynəlxalq səviyyədə turistlərin diqqətini cəlb edən mühüm mərkəzlərdir. Bu qoruqlar həm tarixi-mədəni, həm də təbii sərvətlərin qorunması ilə yanaşı, ekoturizm, mədəni turizm üçün geniş imkanlar yaradır. Nəticələr göstərir ki, dövlət qoruqlarının beynəlxalq tanıtımı və rəqəmsal platformalarda təqdimatı onların qlobal səviyyədə cəlbediciliyini artırır. Xüsusilə Qobustan qoruğunun virtual turlarla təqdim edilməsi və Hirkan qoruğunda ekoturizm fəaliyyətlərinin inkişafı bu sahədə uğurlu nümunələrdir. Bununla yanaşı, infrastrukturun yetərsizliyi, maliyyələşmə çətinlikləri, iqlim dəyişikliyi və antropogen təsirlər qoruqların potensialından tam istifadəni məhdudlaşdırır. Məqalədə belə nəticəyə gəlinir ki, dövlət qoruqlarının turizm imkanlarının gücləndirilməsi üçün dövlət-özəl sektor əməkdaşlığının artırılması, beynəlxalq təşkilatlarla tərəfdaşlığın genişləndirilməsi və dayanıqlı turizm strategiyalarının tətbiqi vacibdir. Bu yanaşma həm milli irsin qorunmasını təmin edəcək, həm də Azərbaycanın qlobal turizm bazarında mövqeyini möhkəmləndirəcəkdir.
Açar sözlər:Dövlət qoruqları, turizm potensialı, dayanıqlı turizm, mədəni irs, ekoturizm, rəqəmsal tanıtım, qlobal inteqrasiya
Xülasə: “Varlıq” jurnalında, xüsusilə onun baş redaktoru və əsas müəlliflərindən biri olan Cavad Heyətin əsərlərində qadın mövzusu müxtəlif aspektlərdən nəzərdən keçirilir. O, həm islamın qadınlara verdiyi dəyərdən bəhs edir, həm də köhnə adət-ənənələrin qadın hüquqlarını necə məhdudlaşdırdığını tənqid edir. Cavad Heyət Hz. Məhəmmədin "Elm öyrənmək hər bir müsəlman kişi və qadına fərzdir" hədisinə istinad edərək, islamda qadınların bilik əldə etməsinin nə dərəcədə mühüm olduğunu vurğulayır. Bu yanaşma onun qadın təhsilinə verdiyi önəmi nümayiş etdirir. Quranın “Hucurat” surəsinin 13-cü ayəsinə toxunaraq, insanların bir kişi və bir qadından yaradıldığını və Allah qatında ən üstün olanın təqva sahibi olduğunu bildirir. Bu yanaşma cinsiyyətlər arası bərabərlik ideyasını möhkəmləndirir. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarını tədqiq edərkən Cavad Heyət oğuz qadınlarının əxlaqını, tərbiyəsini və mübariz keyfiyyətlərini ön plana çıxarır. Bu, qadınların sadəcə ev işləri ilə məşğul olan zəif varlıqlar deyil, cəmiyyətin fəal və hörmətli üzvləri olduğunu göstərir. Məsələn, dastanlarda anaya və qadına duyulan sevgi xüsusi olaraq qeyd edilir. Cavad Heyət şair Mirzə Şəfi Vazehin “Başından çadranı at” deyərək qadın azadlığını müdafiə etdiyini bildirir. Bu, onun da qadınların ictimai həyatda daha fəal olmasını dəstəklədiyini göstərir. Bundan əlavə, o, “Molla Nəsrəddin” jurnalının cahil din xadimlərini tənqid etməsini də təqdir edir. “Əsli və Kərəm” dastanı haqqında yazarkən Cavad Heyət Qara Keşişin qızını sevdiyi müsəlman türk gəncinə verməməsini köhnə dini ənənələr və fanatizmlə əlaqələndirərək qınayır. Bu nümunə Cavad Heyətin sevgi və insan münasibətlərini məhdudlaşdıran dini radikalizmə qarşı olduğunu nümayiş etdirir. O, bu mövzuda yazılmış “Türk qızı”, “Bahadır və Sona”, “Əsli və Kərəm” kimi əsərləri nümunə gətirərək xalqları qardaşlığa və dostluğa çağırır. Üzeyir Hacıbəylinin əsərlərinin Təbriz və İranın digər şəhərlərində səhnələşdirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayaraq, bu əsərlərdə qadın hüquqlarının və onların sosial rolunun qabardıldığını qeyd edir. Cavad Heyət qadın mövzusuna kompleks şəkildə yanaşır. O, bir tərəfdən islamın və qədim türk mədəniyyətinin qadına verdiyi dəyəri vurğulayır, digər tərəfdən isə fanatizm və cəhalət səbəbindən qadın hüquqlarının pozulmasını pisləyir. O, Azərbaycan tarixindəki güclü və maarifpərvər qadınların, həmçinin onların fəaliyyətini dəstəkləyən kişilərin rolunu qeyd edir. Digər tərəfdən isə qadın azadlığı adı altında aparılan siyasi təbliğatı ifşa edərək, məsələnin əsl mahiyyətini oxuculara çatdırır. Bu yanaşma göstərir ki, qadın hüquqlarının təmini təkcə təhsil yolu ilə deyil, həm də milli-mənəvi dəyərlərə hörmətlə mümkündür. Ümumiyyətlə, Cavad Heyətin qadınlar haqqındakı görüşlərinin elmi, maarifləndirici və tənqidi xarakter daşıdığını demək olar.
Açar sözlər:Cavad Heyət, “Varlıq” jurnalı, qadın məsələsi
Xülasə:Bu məqalə bank xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması prosesində marketinqin strateji rolunu araşdırır. Rəqəmsal texnologiyalar banklara müştəri davranışlarını daha dərindən analiz etmək, ehtiyaclarını dəqiq müəyyənləşdirmək və onlara uyğun məhsul və xidmətlər təklif etmək imkanı yaradır. Xüsusilə, fərdiləşdirilmiş kampaniyaların hazırlanması və effektiv kommunikasiya vasitələrinin tətbiqi müştəri məmnuniyyətinin yüksəldilməsinə və uzunmüddətli müştəri əlaqələrinin qurulmasına kömək edir. Məqalədə qeyd olunur ki, rəqəmsal platformaların istifadəsi bankların həm daxili əməliyyatlarını optimallaşdırmasına, həm də rəqabət qabiliyyətini artırmasına imkan verir. Təhlillər göstərir ki, rəqəmsal transformasiyanın uğurunu təmin edən əsas faktor effektiv marketinq strategiyalarının hazırlanmasıdır. Marketinq yalnız məhsul və xidmətlərin tanıdılması ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda müştəri təcrübəsinin inkişaf etdirilməsi və onların loyallığının artırılması üçün strateji alət rolunu oynayır.
Açar sözlər:bank xidmətləri, rəqəmsallaşma, rəqəmsal bankçılıq, marketinq strategiyaları, müştəri məmnuniyyəti, fintech.
Xülasə:Məqalədə imperiyanı qoruiyub saxlamaq üçün SSRİ rəhbərliyi tərəfindən 20 yanvar 1990-cı il tarixdə Bakıda törətdiyi faciə vaxtı xalqı qətiyyətlə müdafiə etmiş DTK əməkdaşlarının qəhrəmanlığından bəhs olunur. Məqaləd qeyd olunur ki, xalqın uzun müddət kölgədə qalmış öz qəhrəmanlarını şəxsən tanımasının hazırda ciddi ehtiyac var. Bu həm də çağdaş Azərbaycan tarixinin obyektiv işıqlandırılmasında, saxtakarlıqların aradan qaldırılmasında mühüm rol oynata bilər.
Açar sözlər:Azərbaycan tarixi, Faciə, 20 yanvar, Bakı, SSRİ rəhbərliyi, KQB (DTK) arxivləri
Xülasə:Məqalədə müasir Azərbaycanda turizmin inkişaf perspektivləri, dövlət siyasətinin prioritet istiqamətləri və sektorun iqtisadi əhəmiyyəti geniş şəkildə təhlil edilmişdir. Qeyd olunur ki, turizm qeyri-neft sektorunun aparıcı sahələrindən biri kimi müəyyən edilmiş və dövlət proqramları, strateji yol xəritələri və sosial-iqtisadi inkişaf strategiyaları çərçivəsində sistemli şəkildə dəstəklənir. Pandemiya dövründə müşahidə olunan geriləməyə baxmayaraq, postpandemiya mərhələsində turist axınında artım qeydə alınmış, ölkəyə gələn xarici vətəndaşların sayı əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlmişdir. Həmçinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında turizm infrastrukturunun formalaşdırılması, yeni mehmanxana və rekreasiya obyektlərinin yaradılması, dövlət-özəl tərəfdaşlığının təşviqi və vergi güzəştlərinin tətbiqi kimi tədbirlər sektorun uzunmüddətli inkişafına yönəlmiş mühüm addımlar kimi qiymətləndirilir. Turizmin ÜDM-ə və məşğulluğa təsiri, xidmət sektorunda əlavə dəyərin artımı və regionlarda yeni iş yerlərinin yaradılması bu sahənin sosial-iqtisadi əhəmiyyətini bir daha təsdiqləyir. Beləliklə, məqalədə göstərilir ki, strateji planlaşdırma, institusional islahatlar, rəqəmsallaşma və insan kapitalının inkişafı müasir Azərbaycanda turizmin davamlı və dayanıqlı inkişafının əsas istiqamətlərini təşkil edir.
Açar sözlər:Turizmin inkişafı; Davamlı turizm; Qeyri-neft iqtisadiyyatı; Turizm strategiyası; Mədəni irs; Regional inkişaf; Qış turizmi; Dövlət-özəl tərəfdaşlığı; Turizmin şaxələndirilməsi; Azərbaycan.
Xülasə:Qlobal iqlim dəyişikliyi fonunda dayanıqlı inkişaf prinsiplərinin iqtisadiyyatın bütün sahələrinə inteqrasiyası zərurətə çevrilmişdir. Məqalədə Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun prioritet istiqaməti olan turizm sənayesində yaşıl texnologiyaların tətbiqi vəziyyəti, mövcud çağırışlar və problemlər təhlil edir. Tədqiqatda bərpa olunan enerji mənbələrinin otelçilik və rekreasiya zonalarında istifadəsi, tullantıların idarə olunması və ekoloji sertifikatlaşdırma məsələləri araşdırılmışdır. Nəticələr göstərir ki, dövlət səviyyəsində strateji hədəflərin (xüsusilə “Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yaşıl enerji zonası” elan edilməsi) mövcudluğuna baxmayaraq, yüksək ilkin investisiya xərcləri, infrastruktur çatışmazlıqları və ekoloji maarifləndirmə səviyyəsinin aşağı olması əsas maneələrdir. Məqalə bu problemlərin həlli üçün elmi əsaslandırılmış tövsiyələr təqdim edir.
Açar sözlər:Dayanıqlı inkişaf, yaşıl texnologiyalar, Azərbaycan turizmi, ekoloji innovasiyalar, bərpa olunan enerji.
Xülasə:Azərbaycanda turizm sektorunun inkişafı dövlət siyasətinin perspektiv istiqamətlərindən biri kimi müəyyən edilmişdir. Son dövrlər Azərbaycanda turizm infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi, bu sahədə beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi və turizm potensialının təbliği sahəsində kifayət qədər işlər görülmüşdür. Bundan əlavə, ölkəyə turistlərin gəlişinin artması bu sahədə mövcud olan risklərin də yüksəlməsinə səbəb olmuşdur. Xəstəlik, qəza, səfərin ləğvi, yükün itirilməsi və digər gözlənilməz hallar turizm sığortasının zəruriliyini daha da yüksəldir. Məhz bu şəraitdə ölkədə turizm sığortasının cari vəziyyətinin tədqiq edilməsi, onun başlıca inkişaf istiqamətlərinin aşkar edilməsi və dünya təcrübəsi əsasında təkmilləşdirilməsi zəruri elmi-praktiki əhəmiyyətə malikdir. Məqalənin başlıca məqsədi Azərbaycanda turizm sığortasının inkişaf xüsusiyyətlərini təhlil etmək, hökm sürən problemləri müəyyən etmək və bu sahənin inkişafı üçün vacib istiqamətləri ortaya qoymaqdan ibarətdir. Qeyd olunan məsələləri nəzərə alaraq vurğulamaq lazımdır ki, turizm sahəsində sığorta fəaliyyətinin əsas inkişaf istiqamətlərini müəyyən etmək müasir dövrümüzdə aktual məsələlərdən biri sayılır.
Açar sözlər:turizm sektoru, sığorta, sığorta haqları, sığorta ödənişləri, Azərbaycan
Xülasə: Məqalədə Azərbaycan aşıq poeziyasının böyük nümayəndəsi Aşıq Ələsgərin yaradıcılığının ədəbi-düşüncə sistemində tutduğu yer və əhəmiyyəti araşdırılır. Onun poeziyasının xalq ruhuna, milli-mənəvi dəyərlərə, təbiətə, insana və vətənə bağlılığı əsas xüsusiyyət kimi önə çəkilir. Aşıq Ələsgərin klassik aşıq sənətindən bəhrələnərək onu yeni poetik zirvəyə yüksəltməsi, bədahətən şeir demək məharəti, dil zənginliyi və irfani-əxlaqi dünyagörüşü məqalədə geniş şəkildə şərh olunur. Şairin gözəllik, eşq, əxlaq, mərdlik və humanizm ideyalarını əks etdirən əsərlərinin həm ədəbi, həm də tarixi mənbə kimi dəyəri vurğulanır. Məqalədə, eyni zamanda, Aşıq Ələsgər irsinin müasir dövrdə dövlət və cəmiyyət tərəfindən qorunması, təbliği və milli kimliyin formalaşmasında oynadığı mühüm rol diqqətə çatdırılır.
Açar sözlər:Aşıq Ələsgər, Azərbaycan aşıq poeziyası, xalq ədəbiyyatı, milli kimlik, mənəvi dəyərlər, bədahətən şeir yaradıcılığı, mədəni irs.